Than vùi lấp ruộng nương, người dân vùng cao mất đất canh tác

Ruộng vườn bị vùi lấp, người dân mất kế sinh nhai

Vừa qua, Báo Lao Động có nhiều bài viết phản ánh về những hệ lụy từ mỏ than Hồng Quang, do Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản Việt Sinh (Công ty Việt Sinh) tại xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai (xã Động Quan, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ).

Không chỉ cuộc sống đảo lộn do đường sá bị phá nát, môi trường bị ô nhiễm, cuộc sống bị đe dọa do hoạt động khai thác than, người dân nơi đây nhiều năm qua bị mất đi đất canh tác vì ruộng vườn bị vùi lấp, đồi nương bị đào xới.

Bà Triệu Thị Thu (ở thôn 10, xã Khánh Hòa) cho biết, trước đây khi doanh nghiệp than khai thác, mạt than, đất đá từ mỏ sạt xuống ruộng được kiểm đếm, hỗ trợ người dân.

Từ năm 2023, đơn vị này có một số thay đổi nhân sự lãnh đạo, từ đó, việc khai thác, vận chuyển, đổ thải một cách bát nháo, bất chấp ngày đêm.

Người dân kiến nghị nhưng doanh nghiệp bỏ ngoài tai, thậm chí cho nhân viên xuống đuổi mắng, đe dọa, khiến bà con vô cùng bức xúc.

Người dân nơi đây chia sẻ, mạt than, bụi than trong quá trình nổ mìn, khai thác, vận chuyển trôi sạt xuống ruộng khiến đất bị nén chặt, không trồng cấy được.

Chưa kể, đất đá thải sạt trượt xuống vùi lấp ruộng khiến người dân mất đi nhiều diện tích canh tác.

Người dân nhiều năm khiếu kiện không có kết quả

Cũng như phần lớn đồng bào Dao ở thôn 10, xã Khánh Hòa, gia đình bà Nguyễn Thị Thành sinh sống tại đây qua nhiều thế hệ. Ruộng nương được khai phá, trồng trọt từ xưa là nguồn thu nhập chính của gia đình.

“Từ khi mỏ than mở rộng quy mô, nhiều vạt đồi bị doanh nghiệp san gạt gây sạt lở vào đất của gia đình. Một số mảnh đồi, nương rẫy bị đào xới khi đang tranh chấp, chưa đền bù”, bà Thành cho hay.

Theo người phụ nữ này, chính quyền địa phương vào đo đạc, kiểm đếm, doanh nghiệp đồng ý thỏa thuận hỗ trợ, đền bù.

Tuy nhiên khi doanh nghiệp chưa chi trả đền bù đã cho máy vào khai thác. Cũng vì việc này, con trai bà Thành ra ngăn cản, dẫn đến xô xát với công nhân mỏ, gây thương tích và bị phạt tù.

Bức xúc vì việc này, bà Thành nhiều lần gửi đơn khiếu kiện, đề nghị từ cá nhân, tập thể đến các cấp ngành mong làm rõ những bất cập tại mỏ than Hồng Quang này.

Ông Hoàng Văn Đình – nguyên Chủ tịch UBND xã Động Quan, huyện Lục Yên cũ (hiện là Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa, tỉnh Lào Cai) cho hay, trước đây, khi có phản ánh của người dân, chính quyền kiểm tra, làm việc với các bên qua đối thoại, hòa giải, những vấn đề vượt quyền hạn, đơn vị báo cáo lãnh đạo cấp trên để vào cuộc.

Theo ông Đình, Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản Việt Sinh về hồ sơ, thủ tục đầy đủ, khai thác trong phạm vi mỏ. Một số sai phạm về đổ thải, môi trường doanh nghiệp sai thì phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

“Những kiến nghị của người dân chủ yếu về tranh chấp đất. Tuy nhiên, theo hồ sơ doanh nghiệp cung cấp thì những diện tích đó nằm trong phạm vi mỏ được cấp”, ông Đình cho hay.

Sau phản ánh của Báo Lao Động, hiện các cơ quan chức năng đang làm việc với phía doanh nghiệp để làm rõ những bất cập tại đây. Nếu có sai phạm sẽ xử lý nghiêm minh.

Đối với UBND huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ, mới nhất, tháng 12.2024, huyện đã thành lập đoàn kiểm tra đến làm việc với doanh nghiệp. Tại đây, yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ nghiêm quy định về khai thác khoáng sản, vị trí đổ thải, làm rõ về phạm vi, quy mô mỏ…

Ông Lê Văn Hà – đại diện Công ty Cổ phần khai thác khoáng sản Việt Sinh cho rằng – doanh nghiệp khai thác đúng vị trí được cấp phép trong phạm vi mỏ, khu vực đồi nương tranh chấp thuộc về đất đã được cấp cho doanh nghiệp.

“Trước đây, khi chưa sử dụng đến, doanh nghiệp để cho người dân trồng cấy, giờ đơn vị có nhu cầu khai thác (khu đồi nhà bà Thành), người dân kiến nghị đòi đền bù”, ông Hà phân trần.

Trong khi đó, theo bà Thành, kết quả kiểm tra của UBND huyện chỉ tập trung hồ sơ của doanh nghiệp, không nhắc đến nguồn gốc đất các hộ dân quanh khu mỏ vì sao mà có.

“Năm 2011, chính ông Lê Văn Hà thừa nhận đất của gia đình và 9 lô đất được đo đạc, kiểm đếm, hứa khi nào cần sử dụng sẽ bồi thường.

Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa thực hiện đền bù đã tự ý cho máy vào đào xới, công nhân chặt phá cây cối khu vực người dân đang canh tác dẫn đến xung đột kéo dài”, bà Thành nói và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền của tỉnh sớm vào cuộc làm rõ.