Khu thương mại tự do gắn kinh tế biên mậu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, việc xây dựng và phát triển các Khu thương mại tự do (FTZ) trở thành một giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy cải cách thể chế.

Quảng Trị là tỉnh có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong khu vực Bắc Trung Bộ, với 3 cửa khẩu quốc tế đường bộ Lao Bảo, La Lay, Cha Lo, 2 cảng biển nước sâu Hòn La, Mỹ Thủy, nhiều tiềm năng phát triển logistics, thương mại xuyên biên giới gắn kết chuỗi cung ứng trên hành lang kinh tế Đông – Tây (EWEC).

Những điều kiện đó tạo nền tảng thuận lợi để Quảng Trị nghiên cứu, hình thành và phát triển mô hình FTZ – gắn với cảng biển, cửa khẩu biên giới đường bộ phù hợp với định hướng phát triển quốc gia và khu vực.

Ông Hồ Đại Nam, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh, địa phương này đang có cơ sở chính trị vững chắc sau kết luận của Văn phòng Trung ương Đảng nhân chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Các đề xuất của tỉnh về xây dựng “Đề án phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Quảng Trị gắn với tăng cường hợp tác với các tỉnh của nước bạn Lào để mở rộng không gian phát triển về phía Tây” và “Triển khai thí điểm mô hình Khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo – Densavan” đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ủng hộ.

Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã chỉ đạo Quảng Trị chủ động hợp tác quốc tế, phát huy tối đa lợi thế cửa ngõ hành lang kinh tế Đông – Tây, mở rộng không gian phát triển về phía Tây gắn với tăng cường hợp tác với các tỉnh của Lào, nghiên cứu xây dựng các FTZ, gắn với cảng biển và các chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế.

Ông Nam cho rằng, việc xây dựng thành công các FTZ gắn với Khu kinh tế thương mại xuyên biên giới chung Lao Bảo – Densavan và chuỗi cung ứng trên hành lang kinh tế Đông – Tây hy vọng sẽ khai thác có hiệu quả các lợi thế so sánh của tỉnh Quảng Trị về vị trí địa lý, kết nối giao thông, nguồn cung năng lượng, thương mại xuyên biên giới, mở ra không gian phát triển rộng lớn về phía Tây.

Khu FTZ kiểu mới cho Quảng Trị

Theo Tiến sĩ Vũ Hoàng Mạnh Trung, Học viện Hành chính và Quản trị công, nền tảng quan trọng để Quảng Trị hình thành các FTZ là các khu kinh tế hiện có Khu Kinh tế – Thương mại đặc biệt Lao Bảo, Khu Kinh tế Đông Nam Quảng Trị, Khu Kinh tế Hòn La và Khu Kinh tế Cửa khẩu Cha Lo.

Tiến sĩ Trung nhấn mạnh một trong những định hướng quan trọng mang tính đột phá cho Quảng Trị là việc xây dựng Khu Kinh tế thương mại xuyên biên giới chung Lao Bảo (Quảng Trị) – Densavan (Savannakhet, Lào) theo mô hình “Khu thương mại tự do kiểu mới”.

Quảng Trị đang có lợi thế với thiết chế hạ tầng đồng bộ tại Khu khu kinh tế thương mại đặc biệt Lao Bảo, khu phi thuế quan, là điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng giữa Việt Nam và Lào.

Mô hình “hai nước – hai khu – một không gian kinh tế chung” tạo ta cơ chế đột phá, cho phép linh hoạt áp dụng chính sách ưu đãi cao hơn quy định pháp luật mỗi nước để thu hút đầu tư và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

“Tỉnh Quảng Trị mới có thể nghiên cứu khả năng phát triển các “hạt nhân” FTZ khác tại các vị trí chiến lược như gắn với Cảng Hòn La, Khu Kinh tế Cửa khẩu Cha Lo để tạo thành một mạng lưới FTZ đa dạng, liên kết và bổ trợ lẫn nhau, tối ưu hóa lợi thế của từng khu vực”, Tiến sĩ Trung nhấn mạnh.

Việc tận dụng triệt để những tiềm năng và lợi thế này, đặc biệt là khai thác vai trò của các Khu Kinh tế – Thương mại và định hướng xuyên biên giới, sẽ là yếu tố then chốt giúp Quảng Trị xây dựng thành công một FTZ, tạo bước nhảy vọt trong phát triển kinh tế và nâng tầm vị thế trên bản đồ kinh tế khu vực

Theo ThS. Nguyễn Thị Trà Giang – Viện Nghiên cứu Chiến lược, chính sách Công thương, Bộ Công Thương cho rằng, FTZ đã trở thành một giải pháp chiến lược ở nhiều quốc gia nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy cải cách thể chế.

Để hiện thực hóa xây dựng FTZ, bà Giang nhấn mạnh, Quảng Trị cần chú ý 4 vấn đề gồm: Chủ động đề xuất và xây dựng đề án FTZ phù hợp điều kiện địa phương. Đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng và dịch vụ tại chỗ. Đổi mới phương thức quản lý, nâng cao năng lực điều hành của chính quyền. Thu hút và kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước một cách chủ động.