Tận thấy những kho báu giữa trời tại rừng nguyên sinh Nà Hẩu

Nằm sâu giữa rừng già Tây Bắc, xã Nà Hẩu, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái là nơi người H’Mông chọn gắn bó từ hàng chục năm trước. Với người họ, rừng không chỉ là chỗ dựa, mà còn là cách để họ tồn tại, là tài sản lớn nhất mà thiên nhiên ban tặng.

Ông Giàng Chần Dìn – một trong những người đầu tiên khai hoang mảnh đất này kể: “Khi những tộc người khác rời đi vì điều kiện sinh sống khó khăn thì người H’Mông chọn ở lại vì thấy tiềm năng của rừng. Chúng tôi tâm niệm – còn rừng là còn bản, giữ được rừng là giữ được cái ăn”.

Tôn trọng và bảo vệ rừng không chỉ nằm ở tín ngưỡng, mà ở Nà Hẩu tinh thần ấy còn được thể hiện qua những hành động cụ thể và đầy quyết liệt của bà con người H’Mông.

Tại Nà Hẩu, mỗi bản đều có tổ bảo vệ rừng – những nhóm dân bản tự nguyện làm “người gác rừng”. Họ đi tuần đều đặn 1-2 lần mỗi tháng, ngăn chặn các hành vi phá rừng, khai thác trái phép.

Bà Nguyễn Thị Tuyết – Phó Hạt trưởng Hạt kiểm lâm huyện Văn Yên chia sẻ: Nà Hẩu là khu rừng nguyên sinh có lịch sử lâu đời, cấu trúc rừng chưa bị phá vỡ. Trong vùng lõi còn có nhiều hang động với thạch nhũ đẹp, đa dạng.

Về hệ thực vật rừng có 396 loài, trong đó có 27 loài thực vật quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam.

Về động vật rừng, tại đây có khoảng 72 loài thú, 240 loài chim, 48 loài bò sát…, trong đó có nhiều loài có giá trị có tên trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ thế giới như sơn dương, gấu, vượn đen tuyền, voọc xám, rùa đầu to, kỳ đà hoa.

Khu vực rừng trong vùng lõi của khu bảo tồn còn là nơi sinh sống của một số loài chim có vùng phân bố hẹp, trong đó có một số loài chim bị đe dọa toàn cầu như hồng hoàng, gà lôi…

Bà Tuyết lý giải, năm 2006, khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu được thành lập, nhưng bà con đã sinh sống từ lâu ở đây. Điều lạ là dù không có ai quản lý trước đây nhưng những tán rừng nguyên sinh nơi đây được bảo tồn rất tốt, bà con lập ra hương ước, quy ước trong việc bảo vệ, cũng như thưởng phạt rõ ràng đối với ai vi phạm.

Hàng năm, bà con nơi đây đều tổ chức Lễ cúng rừng để báo cáo và cảm ơn thần rừng đã chở che.

Theo Bí thư Đảng bộ xã Nà Hẩu Vũ Xuân Bá, toàn xã có hơn 500 hộ dân với trên 2.500 nhân khẩu. Dù cuộc sống của bà con còn nhiều khó khăn nhưng họ luôn đồng lòng gìn giữ bảo vệ rừng bằng những luật tục truyền từ đời này sang đời khác.

Nhờ vậy nhiều năm qua, diện tích rừng nguyên sinh đặc dụng trong vùng lõi của Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu được các nhóm hộ nhận khoán bảo vệ tốt, góp phần đưa nơi đây trở thành địa phương hiếm có ở Yên Bái với độ che phủ rừng đạt 90%.