Tái định cư không thể ‘đi sau’ dự án

Với quan điểm tái định cư “đi trước, mở đường”, ngày 19/8 , dự án xây dựng khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng khu vực phường Dương Kinh được khởi công. Dự án được xây dựng trên diện tích 74.853,9 m², tổng mức đầu tư 283,9 tỷ đồng cung cấp 470 suất đất tái định cư.

Dự án xây dựng đồng bộ công trình hạ tầng theo hướng hiện đại đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn của khu dân cư đô thị với các phân khu có đầy đủ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, kết hợp hài hòa với khu dân cư hiện hữu. Chủ đầu tư phấn đấu hoàn thành dự án sau 10 tháng thi công.

Từ nay đến cuối năm 2025, các dự án tái định cư phục vụ dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng trên địa bàn thành phố cũng sẽ được triển khai xây dựng.

Việc đầu tư xây dựng khu tái định cư trước khi khởi công công trình, dự án không chỉ thể hiện việc chấp hành đúng quy định mới của Luật Đất đai 2024 mà trở thành điều kiện cần thiết để vận động, thuyết phục người dân sớm bàn giao mặt bằng, để người dân có đất bị thu hồi không phải canh cánh nỗi lo nơi ăn, chốn ở.

Tuy nhiên, không phải công trình, dự án có thu hồi đất nào thời gian qua cũng xem việc xây dựng khu tái định cư là nhiệm vụ cần “đi trước”. Điển hình như tại dự án xây dựng đường vành đai 2 đoạn tuyến Tân Vũ – Hưng Đạo – đường Bùi Viện. Mới đây, UBND phường Hưng Đạo lý giải việc địa phương chậm trễ trong công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án do nhiều hộ dân chưa được bố trí tái định cư.

Trong khi dự án có gói thầu xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư trị giá hơn 141 tỷ đồng. Chưa có khu tái định cư, nên chính quyền địa phương thiếu căn cứ lập phương án, tính toán chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, khiến nhà thầu xây lắp khốn khổ vì thiếu mặt bằng thi công…

Trước đó, dự án đầu tư xây dựng tuyến đường từ đường bộ ven biển đến ngã ba Vạn Bún (quận Đồ Sơn trước đây) thi công kéo dài, dự án sau đó phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, lùi thời gian hoàn thành. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do hạng mục đầu tư xây dựng khu tái định cư Vạn Hương – Ngọc Xuyên triển khai chậm. Nhiều hộ dân đồng thuận bàn giao mặt bằng thi công dự án nhưng chỉ vì chưa được nhận đất tái định cư nên các hộ “nán” lại.

Từ thực tế, khu tái định cư chậm được khởi động khi dự án đã khởi công khiến công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng tiến độ chung. Quan trọng hơn đó là niềm tin của nhân dân vào các cấp chính quyền. Bởi, không ít hộ dân thẳng thắn không nhận tái định cư “trên giấy” hoặc “thông báo” sẽ có đất tái định cư!

Tại các cuộc kiểm tra tiến độ triển khai dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; đường Vành đai 2 đoạn tuyến Tân Vũ – Hưng Đạo – đường Bùi Viện; cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị vùng phụ cận…, các đồng chí lãnh đạo thành phố đều có chung chỉ đạo: các dự án khẩn trương đầu tư xây dựng trước, sớm khu tái định cư. Các khu tái định cư được xây dựng đồng bộ, hiện đại, ở vị trí thuận tiện việc đi lại để người dân về nơi ở mới tốt hơn nơi ở trước đây.

Thậm chí, tại một số địa phương dự kiến sẽ triển khai đầu tư các công trình, dự án phát triển giao thông, đô thị… cần “đi trước” trong việc rà soát, xác định sẵn vị trí, đề xuất triển khai lập dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư. Việc có sẵn khu tái định cư giúp người dân yên tâm bàn giao mặt bằng, đẩy nhanh quá trình thực hiện dự án.

Giai đoạn sắp tới, thành phố triển khai hàng loạt công trình dự án về giao thông, phát triển đô thị với số vốn đầu tư lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng và hầu hết có liên quan đến giải phóng mặt bằng, tái định cư. Để đẩy nhanh tiến độ triển khai, thi công các công trình, việc gỡ “nút thắt” đầu tư xây dựng khu tái định cư cần được thực hiện đúng theo phương châm “đi trước, mở đường”.

Việc xây dựng khu tái định cư trước khi khởi công công trình, dự án cần trở thành yêu cầu bắt buộc với chủ đầu tư. Không chỉ “đi trước”, các khu tái định cư cần được xây dựng bảo đảm “tốt hơn nơi ở cũ” theo các tiêu chí: quy hoạch mang tính đô thị hiện đại; hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ; hài hòa, kết nối với khu dân cư hiện hữu; hỗ trợ người dân có sinh kế tốt hơn.

PHẠM CƯỜNG