Nỗi ám ảnh sạt lở khiến người dân Lào Cai mất ăn, mất ngủ

Ám ảnh từ trận bão năm trước

Tại Tổ dân phố Đồng Tâm 16, phường Yên Bái, những quả đồi cao bao quanh khu dân cư từng là bức tường chắn gió, chắn nắng. Nhưng từ sau cơn bão số 3 tháng 9.2024, khi hàng trăm mét khối đất đá đổ ập xuống, hình ảnh ấy biến thành nỗi ám ảnh.

Anh Nguyễn Quang Du – người đàn ông mới ngoài 30 tuổi, chỉ vào vết nứt chạy dài sát sau nhà, trầm giọng: “Ngày trước, xây xong nhà, tôi nghĩ cả đời đã có chỗ che nắng che mưa. Ai ngờ, trời mưa thì người ta trú trong nhà, còn mình lại phải bỏ nhà chạy đi. Có hôm mưa đêm, cả nhà ôm nhau sang ngủ nhờ nhà bạn vì vạt đồi ngấm nước sạt lở bất cứ lúc nào”.

Ông Đặng Văn Quyền – Tổ trưởng Tổ dân phố Đồng Tâm 16 cho biết, hiện hơn 30 hộ nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao.
“Chúng tôi mong có phương án lâu dài để bà con yên tâm sinh sống. Cứ mỗi mùa mưa đến, không ai trong tổ ngủ ngon được” – ông Quyền nói.

Cách đó không xa, tại Tổ dân phố Minh Tân 7, ông Đỗ Thế Thân (68 tuổi) và hơn 40 hộ dân sống sát taluy đồi. Kinh tế khó khăn, tuổi cao sức yếu, ông chỉ biết “canh trời” mỗi khi mưa lớn.

“Mấy tháng qua, cán bộ phường thường xuyên đến động viên, nhắc nhở. Hễ có cảnh báo, gia đình tôi sẵn sàng đi sơ tán ngay”, ông Thân bày tỏ.

Chủ tịch UBND phường Yên Bái Phùng Tiến Thanh cho biết, phường đã kiện toàn Ban chỉ huy phòng, chống thiên tai, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, rà soát thiết bị, phương án di dời.

“Chúng tôi yêu cầu các công trình đang thi công phải di dời lán trại, máy móc khỏi vùng nguy hiểm. Không được để thiệt hại về người và tài sản khi mưa bão ập đến” – ông Thanh nói.

Khó khăn đủ bề

Sau thiên tai lịch sử năm 2024, Chính phủ đã hỗ trợ hàng nghìn tỉ đồng để khắc phục hạ tầng, xây dựng các khu tái định cư.

Ông Nguyễn Thế Phước – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai – cho biết, hơn 50% nguồn vốn được dành cho tái định cư, nhiều dự án triển khai ở Văn Yên, Văn Chấn, Lục Yên, Mù Cang Chải…

Nhưng hành trình đưa dân đến nơi ở an toàn không dễ. Theo ông Phước, địa hình dốc lớn, quỹ đất phù hợp hiếm, chi phí hạ tầng cao. Nhu cầu tái định cư rất lớn nhưng mỗi khu chỉ giải quyết được vài chục đến vài trăm hộ.

Một thách thức khác là sinh kế. Khu tái định cư thường cách xa ruộng nương cũ, chi phí đi lại tăng, ảnh hưởng lớn đến thu nhập. Vì vậy, tỉnh ưu tiên phương án tái định cư xen ghép, hỗ trợ người dân di chuyển vào các khu dân cư hiện hữu an toàn, giảm chi phí hạ tầng và giữ gần nơi sản xuất.

“Hiện Lào Cai đã tích hợp nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển, đầu tư hệ thống cảnh báo sớm, xã hội hóa lắp đặt trạm đo mưa, mực nước. Đồng thời, kiến nghị Trung ương hỗ trợ bản đồ phân vùng nguy cơ sạt lở chính xác hơn, trang thiết bị quan trắc và đào tạo cán bộ cơ sở” – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai chia sẻ.