Nở rộ xây trái phép để trục lợi đền bù ở vùng quy hoạch công nghiệp Thái Nguyên

Xây dựng đón đền bù

Thái Nguyên đẩy mạnh mở rộng hạ tầng công nghiệp để thu hút đầu tư, trong đó, hàng loạt khu, cụm công nghiệp được quy hoạch, triển khai như Yên Bình 2, Yên Bình 3, Hà Châu 1, 2 và Lương Phú – Tân Đức. Song tại một số khu vực vẫn xuất hiện tình trạng xây dựng trái phép, gây cản trở giải phóng mặt bằng (GPMB).

Ghi nhận của phóng viên Báo Lao Động thời điểm đầu tháng 8.2025, tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên (trước thuộc TP Phổ Yên) và xã Điềm Thụy (trước thuộc huyện Phú Bình). Tại đây, nhiều công trình như chuồng trại, nhà tạm, bể phốt, mái tôn… được cấp tốc dựng lên, có dấu hiệu phục vụ cho mục đích kê khai đền bù.

Một số hộ dân cho rằng, họ không nắm được thông tin quy hoạch hoặc chỉ dựng tạm để sinh hoạt. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đã tiến hành lập biên bản, yêu cầu dừng thi công đối với nhiều trường hợp vi phạm.

Thống kê từ các tổ công tác tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên và xã Điềm Thụy đã phát hiện gần 100 trường hợp xây dựng công trình trái phép đã bị lập biên bản, yêu cầu dừng thi công. Dù mức phạt hành chính lên tới 50 triệu đồng mỗi trường hợp, song không ít công trình vẫn lén lút được hoàn thiện, bất chấp quy định hiện hành.

Thống kê từ các tổ công tác tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên và xã Điềm Thụy đã phát hiện gần 100 trường hợp xây dựng công trình trái phép đã bị lập biên bản, yêu cầu dừng thi công. Dù mức phạt hành chính lên tới 50 triệu đồng mỗi trường hợp, song không ít công trình vẫn lén lút được hoàn thiện, bất chấp quy định hiện hành.

Tại xã Điềm Thụy, nhiều hộ dân dựng chuồng trại, nhà tạm trên đất đã có thông báo thu hồi nhằm kê khai tài sản chờ đền bù. Việc này gây gián đoạn kiểm đếm, tạo chênh lệch giữa hộ vi phạm và hộ tuân thủ quy định. Ông Văn Phú (tên đã thay đổi) cho biết, số công trình mới tăng nhanh, khiến kiểm kê hiện trạng gặp khó, dễ dẫn đến áp dụng chính sách không đồng đều. Người dân phản ánh hiện tượng trục lợi ngày càng công khai, thậm chí có dấu hiệu cấu kết với người ngoài địa phương để xây dựng sai phép, chia tiền đền bù.

Trao đổi với PV Báo Lao Động, ông Nguyễn Minh Tân – Chủ tịch UBND phường Vạn Xuân – khẳng định, sẽ phối hợp cơ quan chức năng điều tra và kiên quyết không áp dụng chính sách đền bù, hỗ trợ với các công trình vi phạm.

“Một số hộ dân tranh thủ tình hình trước sáp nhập để cơi nới, vi phạm. Chúng tôi đã lập biên bản, nếu tiếp tục vi phạm lần thứ 3 thì ngoài xử phạt hành chính, chúng tôi sẽ lập biên bản và chuyển hồ sơ sang bên cơ quan công an điều tra để xử lý” – vị lãnh đạo phường nói.

Vi phạm chưa được xử lý dứt điểm, ảnh hưởng môi trường đầu tư

Thông tin từ UBND phường Vạn Xuân, thời gian qua đã tiến hành xử phạt hành chính 4 trường hợp vi phạm với tổng số tiền 180 triệu đồng. Tại phường Phổ Yên, gần 10 công trình vi phạm đã bị lập biên bản và xử phạt với tổng số tiền hơn 300 triệu đồng. Tuy nhiên, việc cưỡng chế còn nhiều vướng mắc, trong khi một số hộ tiếp tục xây dựng, dù đã ký cam kết không được bồi thường.

Ông Lê Thanh Sơn – Chủ tịch UBND xã Điềm Thụy – cho hay, có hộ dân chỉ mất một buổi sáng để dựng xong công trình tạm. Với tốc độ xây dựng như vậy, nếu không xử lý kịp thời, tình trạng vi phạm sẽ tiếp tục lan rộng.

Ngoài việc xây dựng không phép, nhiều hộ còn đề nghị chuyển đổi mục đích sử dụng đất, kê khai sai hiện trạng để mở rộng phạm vi đền bù. Những hành vi này gây trở ngại trong quá trình kiểm đếm, xác minh tại các cụm công nghiệp như Hà Châu hay Lương Phú – Tân Đức.

Đại diện một đơn vị tham gia dự án KCN Yên Bình 2 thông tin, đã gửi báo cáo và hình ảnh vi phạm đến cơ quan chức năng. Tuy nhiên, việc xử lý còn chậm do thiếu phối hợp, trong khi một số địa phương đang trong giai đoạn sắp xếp, kiện toàn nhân sự.

Thực tế cho thấy, hiện tượng xây dựng trái phép diễn ra ngay trước thời điểm GPMB đã làm méo mó quá trình kiểm kê tài sản. Khi không thể xác định chính xác mốc thời gian xây dựng, việc áp dụng chính sách bồi thường sẽ nảy sinh bất cập.

Về lâu dài, tình trạng này không chỉ gây thất thoát ngân sách đền bù mà còn làm chậm tiến độ triển khai các dự án công nghiệp. Khi mặt bằng không được bàn giao đúng hạn, nhà đầu tư sẽ phát sinh chi phí, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất và chiến lược mở rộng. Trong khi đó, cơ quan chức năng phải dồn lực, gồng mình xử lý hệ quả, tạo áp lực lớn cho bộ máy địa phương.

Nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến ưu đãi, mà còn đặc biệt chú trọng hiệu quả GPMB, yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh địa phương trong thu hút vốn.

Trước thực trạng trục lợi đền bù, chính quyền các địa phương kiến nghị UBND tỉnh sớm thành lập tổ công tác liên ngành kiểm tra, xử lý vi phạm, đồng thời đẩy nhanh xây dựng khu tái định cư và cập nhật bản đồ địa chính để kiểm soát chặt việc thu hồi đất.