Những cung đường xuyên rừng, xẻ núi đánh thức bản làng Tây Bắc

Mùa xuân này vui hơn

Sáng sớm ở Tà Lèng (Điện Biên), mây còn phủ chân đồi, chị Sùng Thị Hở đẩy chiếc xe máy ra đầu ngõ trong tiếng ríu ran của mấy đứa trẻ chuẩn bị đến lớp. Từ ngày tuyến đường liên xã hoàn thành, chị nói vui: “Bản mình có con đường mùa xuân rồi”.

Chị kể, trước đây đi xuống huyện phải băng qua vài con dốc, ngày nắng bụi như hun, ngày mưa trơn trượt, người lớn đi còn ngã, trẻ con đi học càng vất vả. “Mỗi lần bán mớ rau, mấy bao thóc, cõng ra đường lớn mất cả buổi. Nay đường mở, thương lái vào tận nơi thu mua. Con gái tôi đi học đỡ lo biển người, bùn trơn. Mừng lắm” – chị Hở mỉm cười, đôi bàn tay sạm nắng vẫn còn mùi đất nương.

Cũng như chị Sùng Thị Hở, nhiều người dân vùng cao ở Lào Cai, Lai Châu, Sơn La – nơi hàng loạt dự án giao thông nghìn tỉ, liên vùng, dọc biên giới bày tỏ niềm vui khi những tuyến đường đang dần hình thành. Ở nhiều công trường, ánh đèn hàn sáng cả đêm, tiếng máy thi công không ngừng nghỉ như nhịp thở hối hả của miền núi trong một mùa kiến thiết mới.

Ông Hoàng A Páo (ở xã Nậm Tha, tỉnh Lào Cai) người có hơn 20 năm gắn bó nghề trồng thảo quả, khẳng định đường mới đã thực sự mở cửa tương lai:

“Ngày trước, thảo quả thu được cứ lo không biết gùi xuống kịp phiên chợ không. Giờ xe bán tải vào tận bản, giá bán cũng khá hơn. Bà con trồng thêm quế, sa nhân, nuôi ong… Đường tốt, ai cũng muốn làm ăn lớn hơn. Mùa xuân này vui hơn” – ông Páo bày tỏ.

Những tuyến đường mở tương lai cho vùng cao

Địa hình hiểm trở, chia cắt mạnh từng là rào cản lớn nhất cản bước phát triển của Tây Bắc. Những con dốc dựng đứng, cung đường đèo quanh co, các điểm sạt lở mỗi mùa mưa, từng khiến giao thông tê liệt ngày này qua ngày khác.

Nay, loạt dự án lớn như dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc (chiều dài khoảng 200km); dự án đầu tư kết nối giao thông vùng núi phía Bắc với đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai (chiều dài khoảng 198km). Hiện các dự án đang được đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tăng tốc thi công để sớm hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Tại một công trường cầu nối giữa hai tuyến cao tốc, kỹ sư Nguyễn Văn Kiên – người đã ăn ngủ cùng công trình suốt gần 2 năm – chia sẻ: “Kỹ thuật khó nhất là xử lý nền đất yếu và thi công trong điều kiện mùa mưa thất thường. Nhưng mỗi khi nghĩ đến cảnh bà con không còn phải đi bộ cả giờ qua đèo dốc để xuống huyện, anh em lại có thêm quyết tâm. Khi công trình hoàn thành, quãng đường từ trung tâm tỉnh đến các huyện vùng cao sẽ rút ngắn hàng chục phút, đảm bảo an toàn hơn nhiều”.

Tại Mường Chà (Điện Biên), tuyến đường vừa thông tuyến đã làm thay đổi cả thói quen sinh hoạt của người dân. Giáo viên cắm bản Lò Thị Hạnh xúc động kể: “Có những ngày mưa, các em ngã vì trượt dốc, đưa xuống trạm y tế mất cả tiếng. Giờ xe máy lên tận lớp, học sinh đến trường đều đặn hơn, phụ huynh cũng bớt nỗi lo”.

Ông Nguyễn Tuấn Anh – Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai – cho biết, các dự án giao thông đang được ưu tiên theo hướng kết nối liên vùng: Từ đường cao tốc, quốc lộ đến tỉnh lộ và đường vào tận các xã nghèo, vùng biên. “Giao thông đi trước, kinh tế theo sau. Những tuyến đường mới mở đang tạo trục liên kết mạnh mẽ cho thương mại – du lịch – nông sản. Nhiều doanh nghiệp đã khảo sát đầu tư nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, trung tâm logistics nhỏ ở vùng cao” – Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai nói.

Không chỉ góp phần phát triển kinh tế, các tuyến đường mới còn mở rộng không gian an sinh xã hội. Với sự cải thiện hệ thống giao thông dễ dàng tiếp cận hơn, nhiều người dân vùng cao giờ đây có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, đào tạo, hỗ trợ phát triển. Đây là một thông điệp quan trọng mà phía dự án và nhà tài trợ nhấn mạnh — sự kết nối không chỉ là sắt đá, mà là con đường mở ra cơ hội, sự bình đẳng cho người dân, đặc biệt đồng bào dân tộc thiểu số.

Những tuyến đường mở tương lai cho vùng cao

Tại xã biên giới Bát Xát (Lào Cai), tuyến đường dọc biên giới vừa hình thành còn là “tấm lá chắn mềm” cho an ninh quốc phòng. Bên cạnh những khu vực đã hoàn thành thảm nhựa, dọc cung đường đang huy động nhiều máy móc để thi công nốt, sớm bàn giao dự án đưa vào sử dụng.

Ông Bùi Đức Tuyển (xã Bát Xát) cho biết: “Nhiều đoạn của tuyến Tỉnh lộ 156 này đã thảm nhựa xong nên chúng tôi đi lại vô cùng dễ dàng, thuận tiện. Cảnh quan dọc bờ sông Hồng cũng trở nên gọn gàng, thoáng đãng hơn nhiều. Vì vậy, người dân mong dự án sớm hoàn thiện toàn bộ tuyến đường để hạ tầng giao thông được đồng bộ hơn”.

Một điểm sáng khác nhờ cải thiện hạ tầng giao thông, du lịch cộng đồng cũng phát triển giúp đời sống người dân khởi sắc. Sau khi hạ tầng được cải thiện, nhiều điểm du lịch như Tủa Chùa, Y Tý, Mù Cang Chải, Sìn Hồ… ghi nhận lượng khách tăng mạnh. Các homestay nhỏ mọc lên bên triền núi, người trẻ bản địa mạnh dạn học nghề du lịch, mở dịch vụ trải nghiệm, đưa văn hoá dân tộc ra với bạn bè gần xa.

Từ bản Tà Lèng, Nậm Tha, Mường Chà đến những thung lũng dọc biên giới, những con đường mới đã chạm vào đời sống của từng người dân, từng nếp nhà. Đường mở tới đâu, hy vọng nở theo tới đó.

Tại Tuyên Quang, sau khi tuyến cao tốc chạy qua, hàng loạt dịch vụ vận tải, homestay, khởi nghiệp nông sản được mở ra. Tỉnh cho biết, nhu cầu du lịch cộng đồng tăng mạnh vì thời gian di chuyển từ Hà Nội chỉ còn hơn 2 tiếng.

Như lời chị Sùng Thị Hở: “Có đường rồi, việc gì cũng sáng hơn. Người nghèo chỉ cần có đường để đi, còn lại tự lo được”.

Những tuyến đường núi ở Tây Bắc không chỉ là những dải bê tông vắt qua triền đồi. Đó là mạch sống mới nuôi dưỡng giấc mơ thoát nghèo, là cầu nối đưa trẻ em đến trường, đưa nông sản lên phố, đưa du khách lên với bản làng. Ở nơi mây phủ quanh năm, đường mới chính là ánh sáng mở lối cho tương lai.