Sạt lở khắp nơi

Những ngày đầu năm, đi dọc sông Tả Trạch đoạn qua xã miền núi Khe Tre (TP Huế), nhiều khu vựcsạt lở, bờ sông bị khoét sâu 20-30m, có nơi vào tận sân nhà dân.

Người dân kể lại rằng, mưa lũ lớn cuối tháng 10 đến tháng 11/2025 vừa qua đã khiến một lượng lớn bùn đất, sỏi đá bồi lấp giữa các dòng sông, con suối chảy qua địa bàn xã, dẫn đến dòng chảy thay đổi lớn về phía hai bờ, gây sạt lở, nhiều nhà dân bị cuốn trôi.

Ông Nguyễn Lượng (thôn Xuân Phú) chia sẻ: “Mưa lớn đã làm nước sông dâng cao, cộng với lũ về từ đầu nguồn tạo ra những dòng nuớc lớn. Ngôi nhà kiên cố của vợ chồng tôi đã bị nước lũ cuốn trôi khi sạt lở ăn sâu vào hơn 30m”.

Hiện, bờ sông Tả Trạch vẫn đang bị khoét sâu, nhiều căn nhà nằm lở lửng trong vùng sạt lở. Nhiều người dân ở đây sống trong cảnh có nhà nhưng vừa ở vừa lo sợ, chưa thể ổn định cuộc sống.

Tại bờsông Rào Cùngđoạn đi qua xã Quảng Điền cũng sạt lở nghiêm trọng. Mưa lũ vừa rồi, hàng chục hộ dân sinh sống ven sông thấp thỏm lo âu khi từng mảng đất vườn, đất sản xuất bị cuốn trôi.

Bà Nguyễn Thị Chanh, người dân sống cạnh bờ sông Rào Cùng lo lắng nói rằng, các đợt lũ làm đất sạt trượt rất mạnh. Nhiều đoạn bờ bị khoét sâu vào tận ruộng vườn, chỉ còn cách nhà ở của dân vài chục mét.

Trong khi đó, dọc bờ sông Bù Lu (xã Chân Mây – Lăng Cô), sau mưa lũ lớn, những vết nứt mới lại ngoạm sâu vào lòng đất, đẩy người dân vào nỗi lo thường trực. Điển hình như nhà bà Nguyễn Thị Sương (trú thôn Thủy Cam) đã bị sạt lở lấn sát vào căn nhà, chỉ cách công trình phụ khoảng 1,5 mét.

“Tôi đã ngoài 70 tuổi, con cháu làm ăn xa nên phải sống một mình. Mỗi mùa mưa đến, các lực lượng ở địa phương phải đưa tôi đi sơ tán, cực lắm. Vừa rồi sạt lở ghê, không có bụi tre gần nhà chắc sạt lở ăn vô tới vách nhà luôn rồi”, bà Sương thổ lộ.

Cần giải pháp lâu dài

Sông Bù Lu chảy qua nhiều thôn ở xã Chân Mây – Lăng Cô như Thủy Yên Thượng, Thủy Cam, Thủy Yên Hạ, An Bàng, Phước Hưng, Cảnh Dương. Theo khảo sát của Phòng Kinh tế xã, tình trạng sạt lở sông Bù Lu đã xảy ra nhiều năm qua nhưng ngày càng nghiêm trọng. Do ảnh hưởng của các trậnmưa lũ liên tiếp, mưa với cường suất lớn trong khi sông ngắn và dốc, mực nước sông lên nhanh và đột ngột gây ra hiện tượng xói lở bờ sông. Các đợt mưa lũ tháng 10 và tháng 11 khiến bờ tiếp tục sạt khoảng 2,5km, nhiều vị trí sạt lở gần sát vào nhà dân, ảnh hưởng trực tiếp đến 32 hộ dân sống khu vực ven sông.

Ông Trần Văn Minh Quân, Chủ tịch UBND xã Chân Mây – Lăng Cô cho biết, vào tháng 11/2024, UBND huyện Phú Lộc (cũ) đã từng có Quyết định phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình kè chống sạt lở bờ sông Bù Lu. Tuy nhiên, do khó khăn kinh phí, vẫn chưa bố trí vốn để thực hiện. Hiện nay, các vị trí sạt lở đã bị mở rộng, kéo dài và lấn sâu hơn so với hiện trạng trước đó. Do vậy, rất cần sớm triển khai phương án khắc phục, chống sạt lở.

“UBND xã đã có tờ trình gửi UBND thành phố và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố đề nghị ban bố tình trạng khẩn cấp về sạt lở tại các khu vực dọc bờ sông Bù Lu và tuyến đường ra khu du lịch Laguna. Trước mắt, đối với các khu vực sạt lở dọc bờ sông, xã chỉ đạo lực lượng bố trí tiêu vè, rào chắn, đặt biển cảnh báo nhằm đảm bảo an toàn cho người dân, đồng thời, tổ chức sơ tán các hộ dân sinh sống ở ven sông trong khu vực sạt lở đến nơi an toàn trong trường hợp mưa lớn”, ông Quân nói.

Giữa tháng 11/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế cũng đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra sạt lở tại các khu vực dọc sông Bù Lu để rà soát, tham mưu UBND thành phố có phương án xử lý.

Theo thống kê của UBND xã Quảng Điền, mưa lũ lớn đã khiến đoạn sông Rào Cùng bị sạt lở kéo dài gần 4km, đe dọa trực tiếp đến khoảng 20 nhà dân ven sông, ảnh hưởng nhiều diện tích đất sản xuất và đất nghĩa địa. UBND TP Huế đã công bố tình huống khẩn cấp thiên tai để khắc phục thiệt hại sạt lở bờ sông này.

Ông Nguyễn Ánh Cầu, Chủ tịch UBND xã Quảng Điền nhận định: “Sông Rào Cùng đóng vai trò quan trọng trong tiêu thoát lũ và sản xuất nông nghiệp. Nguyên nhân chính dẫn đến việc sạt lở là do mưa lớn dồn dập, nước lũ về nhanh tạo áp lực đột ngột. Trước mắt, chúng tôi chỉ có thể gia cố tạm thời. Về lâu dài, cần những giải pháp bền vững hơn để đảm bảo an toàn sản xuất và tính mạng của người dân”.

Trong chuyến kiểm tra thực địa tình trạng sạt lở bờ sông Rào Cùng mới đây, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng giao các đơn vị chuyên môn của Bộ phối hợp với TP Huế và xã Quảng Điền tiến hành đo đạc, sớm xây dựng giải pháp tổng thể, kết hợp công trình và phi công trình, tổ chức khảo sát địa chất toàn tuyến, đánh giá lại mức độ ổn định mái bờ để đề xuất phương án kè kiên cố, phù hợp với diễn biến biến đổi khí hậu và đặc điểm thủy văn của từng khu vực.

Tại xã Khe Tre, ông Dương Thanh Phước, Chủ tịch UBND xã thông tin, thiên tai vừa rồi đã làm 3 ngôi nhà sập hoàn toàn, 7 nhà bị hư hỏng cần sửa chữa, hiện địa phương vẫn tập trung toàn lực để khắc phục hậu quả, trong đó đang xây dựng các ngôi nhà mới cho người dân theo “Chiến dịch Quang Trung”. Xã Khe Tre cũng đã kiến nghị UBND TP Huế đầu tư kinh phí xây dựng thêm các khu tái định cư nhằm tạo quỹ đất xây nhà cho nhiều hộ dân chịu ảnh hưởng thiên tai, nhất là bà con vùng có nguy cơ sạt lở cao.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Hữu Thùy Giang yêu cầu chính quyền địa phương xã Khe Tre tập trung rà soát, thống kê và lập danh sách các hộ dân thuộc diện phải di dời. UBND xã cần tiếp tục lựa chọn địa điểm tái định cư đảm bảo an toàn, phù hợp với điều kiện sinh hoạt và sản xuất của người dân, đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư hạ tầng khu tái định cư như giao thông, điện, nước sinh hoạt. Bên cạnh đó, yêu cầu xã Khe Tre cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để người dân nhận thức rõ nguy cơ sạt lở, tạo sự đồng thuận trong việc di dời.