Hàng loạt xe sắn ùn ứ tại cửa khẩu: Chính quyền tỉnh Tây Ninh vào cuộc tháo gỡ, hoạt động thông quan trở lại bình thường

Hàng loạt xe sắn bị ùn ứ tại cửa khẩu, dây chuyền chế biến trong nước thiếu nguyên liệu

Tây Ninh là vùng sản xuất sắn (khoai mì) lớn của cả nước, với khoảng 60.000ha, sản lượng hơn 2 triệu tấn mỗi năm. Trên địa bàn tỉnh hiện có 65 nhà máy chế biến tinh bột sắn, tổng công suất thiết kế khoảng 6,4 triệu tấn củ mỗi năm.

Do nguồn nguyên liệu trong tỉnh chỉ đáp ứng một phần, các nhà máy phụ thuộc lớn vào sắn tươi nhập khẩu từ Campuchia qua các cửa khẩu Xa Mát, Chàng Riệc, Kà Tum.

Theo quy định tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ cuối tháng 1/2026, nhóm rau, củ, quả tươi phải thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm theo phương thức thông thường, bao gồm kiểm tra hồ sơ, thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm, với thời gian chờ kết quả từ 7-15 ngày.

Tuy nhiên, đối với sắn tươi, yêu cầu này không phù hợp với đặc tính bảo quản chỉ từ 24 – 48 giờ sau thu hoạch. Nếu chờ kết quả kiểm nghiệm kéo dài, củ sắn dễ thối rữa, giảm hàm lượng tinh bột, không thể đưa vào sản xuất.

Hệ quả là hàng loạt xe sắn bị ùn ứ tại cửa khẩu, dây chuyền chế biến trong nước thiếu nguyên liệu.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, đại diện Công ty TNHH MTV Định Khuê (Tây Ninh) cho biết, mỗi ngày nhà máy cần khoảng 770 tấn sắn tươi để sản xuất 300 tấn tinh bột.

Nguồn trong tỉnh chỉ đáp ứng được khoảng 1/5, trước đây, doanh nghiệp nhập 500–650 tấn mỗi ngày qua cửa khẩu, nhưng mấy ngày gần đây, lượng nhập chỉ còn hơn 120 tấn/ngày. “Dây chuyền sản xuất bị đình trệ, công nhân phải tạm nghỉ việc, chi phí phát sinh lớn”, bà Hạnh chia sẻ.

Theo Hiệp hội Sản xuất tinh bột mì tỉnh Tây Ninh, chuỗi cung ứng sắn bộc lộ bất cập khi áp dụng chung một quy trình kiểm tra cho cả hàng tiêu dùng trực tiếp và nguyên liệu đầu vào cho chế biến công nghiệp.

Ông Lê Hữu Hùng – Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất tinh bột mì tỉnh Tây Ninh cho biết, nếu quy định kiểm tra kéo dài tiếp tục duy trì, nguy cơ hàng chục nhà máy phải ngừng hoạt động, hơn 30.000 lao động bị ảnh hưởng.

Trước phản ánh của doanh nghiệp và Hiệp hội, UBND tỉnh Tây Ninh chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương vào cuộc. Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu tổ chức họp liên ngành, đồng thời kiến nghị Trung ương xem xét tháo gỡ vướng mắc trong chuỗi cung ứng sắn.

Văn phòng Chính phủ sau đó ban hành Văn bản số 1012/VPCP-KGVX, truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Thành Long, yêu cầu Bộ Y tế chủ trì phối hợp các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Công Thương khẩn trương kiểm tra, xử lý kiến nghị của Tây Ninh và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Tại các cửa khẩu, lực lượng hải quan được huy động làm việc liên tục, không giới hạn giờ hành chính.

Ông Nguyễn Nam Hồng Sơn – Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu quốc tế Xa Mát (Tây Ninh) cho biết, ngay khi có chỉ đạo, các đơn vị đã tổ chức thông quan xuyên đêm để giải phóng lượng hàng tồn.

Đến 22 giờ ngày 31/1/2026, riêng tại Xa Mát đã thông quan 74 tờ khai, tương ứng 540 xe, với khối lượng 27.831 tấn, chủ yếu là sắn tươi, sắn lát khô và hạt điều thô.

Trong đó, sắn tươi chiếm hơn 4.500 tấn. Tại cửa khẩu Chàng Riệc, khối lượng thông quan đạt 16.836 tấn, phần lớn là sắn tươi phục vụ các nhà máy chế biến.

Bà Đinh Thị Phương Khanh – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh cho biết, việc Tây Ninh sớm khơi thông Nghị định 46, giúp chuỗi cung ứng sắn hoạt động thông quan trở lại bình thường, giảm áp lực cho doanh nghiệp và người lao động trong cao điểm sản xuất.

“Tỉnh sẽ tiếp tục tổng hợp vướng mắc, kiến nghị các bộ, ngành điều chỉnh hướng dẫn thực hiện Nghị định 46 theo hướng phù hợp với mặt hàng nông sản tươi nhập khẩu làm nguyên liệu chế biến”, bà Khanh chia sẻ.