Tây Ninh khơi thông ách tắc nông sản tại cửa khẩu trước thời điểm cận Tết

Những ngày cuối tháng 1.2026, khu vực cửa khẩu biên giới tỉnh Tây Ninh rơi vào tình trạng ùn ứ nông sản nghiêm trọng khi hàng trăm xe chở sắn tươi từ Campuchia không thể thông quan. Nguyên nhân xuất phát từ việc vướng mắc khi áp dụng quy định mới về kiểm tra an toàn thực phẩm, khiến doanh nghiệp và người dân đứng trước nguy cơ thiệt hại lớn. Trước tình hình cấp bách, chính quyền tỉnh Tây Ninh đã kịp thời vào cuộc, tháo gỡ khó khăn.

Theo đó, ngày 26.1.2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và có hiệu lực ngay khi kí. Theo Điều 21 của nghị định, các mặt hàng nông sản nhập khẩu dùng làm thực phẩm phải thực hiện kiểm tra theo phương thức thông thường, bao gồm lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, với những mặt hàng có tính đặc thù cao như sắn tươi, quy định này gần như không thể áp dụng. Thời gian bảo quản và chế biến sắn chỉ kéo dài từ 24 đến 48 giờ sau thu hoạch, trong khi thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm có thể từ 7 đến 15 ngày. Nếu không được thông quan kịp thời, sắn nhanh chóng giảm hàm lượng tinh bột, thối rữa, phát sinh vi sinh vật và buộc phải loại bỏ.

Theo lực lượng hải quan, do nghị định có hiệu lực quá gấp, doanh nghiệp không kịp chuẩn bị phương án thích ứng. Tình trạng ùn ứ bắt đầu căng thẳng từ chiều 29.1 tại các cửa khẩu Xa Mát và Chàng Riệc. Trung bình mỗi ngày, qua địa bàn Tây Ninh có gần 28.000 tấn sắn tươi và hơn 9.000 tấn sắn lát nhập khẩu từ Campuchia.

Nhiều doanh nghiệp đứng trước nguy cơ thiệt hại nặng khi hàng chục xe container bị tồn đọng, tỉ lệ hư hỏng vượt 40% chỉ sau vài ngày chờ đợi. Không chỉ doanh nghiệp, người dân tham gia vận chuyển cũng chịu áp lực lớn khi hàng hóa xuống cấp nhanh dưới thời tiết nắng nóng, trong khi tài xế và thương lái phải ăn ngủ tại cửa khẩu nhiều ngày liền.

Đáng lo ngại hơn, việc ách tắc nguyên liệu còn đe dọa hoạt động của hơn 60 nhà máy chế biến tinh bột mì trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, nơi đang tạo việc làm cho khoảng 30.000 lao động. Nếu sản xuất bị gián đoạn trong thời điểm cận Tết Nguyên đán, thiệt hại kinh tế và tác động an sinh xã hội sẽ rất lớn.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh Tây Ninh đã tổ chức họp khẩn với các sở, ngành liên quan và kết nối trực tuyến với Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng II. Lãnh đạo tỉnh trực tiếp có mặt tại cửa khẩu để nắm tình hình, ghi nhận nhiều lô hàng đã hư hỏng từ 50-60%, thậm chí buộc phải đổ bỏ.

Ngay trong ngày 30.1, UBND tỉnh Tây Ninh đã có báo cáo hỏa tốc gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, đồng thời ban hành văn bản thống nhất chủ trương cho phép thông quan nông sản trong thời gian chờ hướng dẫn cụ thể từ Trung ương. Tỉnh cũng kiến nghị áp dụng phương thức kiểm tra giảm đối với các mặt hàng mía và mì tươi nhằm hạn chế tối đa thất thoát cho doanh nghiệp.

Sau khi được Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất về mặt chủ trương, các lực lượng biên phòng, hải quan và kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu đã phối hợp làm việc liên tục, kể cả ngoài giờ hành chính. Quy trình kiểm tra được điều chỉnh linh hoạt, tập trung vào hồ sơ và thực trạng hàng hóa thay vì chờ kết quả xét nghiệm kéo dài.

Đến chiều 31.1.2026, những đoàn xe nông sản đầu tiên đã được thông quan sau ba ngày ùn ứ. Hoạt động sản xuất tại các nhà máy dần được khôi phục, người lao động yên tâm trở lại khi nguồn nguyên liệu được lưu thông.

Từ vụ việc này, địa phương tiếp tục kiến nghị các bộ, ngành điều chỉnh, bổ sung hướng dẫn Nghị định 46/2026/NĐ-CP cho phù hợp thực tiễn, nhất là với nguyên liệu nhập khẩu phục vụ chế biến công nghiệp.