Nhà thầu Trung Quốc đồng ý bồi thường 12 triệu USD, chấm dứt hợp đồng tại dự án thép 8.000 tỷ ‘đắp chiếu’ chục năm

Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của CTCP Gang thép Thái Nguyên (TISCO) được phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 10/2005, với tổng mức đầu tư ban đầu là 3.843 tỷ đồng. Đến năm 2013, dự án được phê duyệt điều chỉnh tổng vốn lên hơn 8.100 tỷ đồng.

Trong khuôn khổ dự án, Tập đoàn Xây lắp Luyện kim Trung Quốc (MCC) là đơn vị trúng thầu gói thầu EPC số 1 theo hợp đồng được ký kết vào năm 2007. Đến năm 2009, tiến độ thực hiện hợp đồng EPC số 1 được điều chỉnh là 21 tháng. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án tiếp tục kéo dài so với kế hoạch, và đến quý I/2013 thì dừng thi công, rơi vào tình trạng “đắp chiếu” kéo dài hơn một thập kỷ.

Ngày 20/2/2019, Thanh tra Chính phủ ban hành Kết luận thanh tra đối với dự án này. Trên cơ sở Kết luận số 167/KL-TTCP, Hội đồng quản trị TISCO đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện các nội dung theo yêu cầu của Thanh tra Chính phủ.

Ngay sau đó, TISCO cho biết đã kiện toàn Ban chỉ đạo cùng các tổ công tác nhằm triển khai các thủ tục liên quan đến việc chấm dứt và thanh lý hợp đồng EPC với nhà thầu Trung Quốc.

Đến ngày 17/4/2025, TISCO và Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc MCC đã ký thỏa thuậnchấm dứt và thanh lý Hợp đồng EPC số 1của Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2. Theo thỏa thuận, TISCO không phải thanh toán cho MCC các khoản chi phí còn lại liên quan đến phần thiết kế (Engineering), chi phí thiết bị chưa được cấp đến hiện trường và chi phí của các thiết bị đã cấp đến hiện trường nhưng chưa sử dụng.

Đồng thời, tập đoàn Trung Quốc đồng ý bồi thường cho TISCO số tiền hơn 12,68 triệu USD. Việc thanh toán khoản bồi thường này được thực hiện theo nhiều đợt: 25% sau khi bàn giao thiết bị do MCC bảo quản; 5% sau khi bàn giao thiết bị do nhà thầu phụ bảo quản; 20% sau khi hoàn thành công việc bàn giao công trình; và phần còn lại được thanh toán sau khi hoàn tất thỏa thuận chấm dứt, thanh lý hợp đồng ba bên.

Tính đến ngày 10/12/2025, TISCO đã nhận được hơn 3,17 triệu USD tiền bồi thường từ MCC.

Cũng liên quan đến các sai phạm tại dự án này, cuối năm 2021, TAND cấp cao tại Hà Nội đã ban hành Bản án số 531/2021/HS-PT đối với vụ án Dự án mở rộng Gang thép giai đoạn 2 – Công ty Gang thép Thái Nguyên. Theo đó, thiệt hại của vụ án được xác định là hơn 830 tỷ đồng.

Tổng cộng 19 bị cáo là các cựu lãnh đạo doanh nghiệp phải có trách nhiệm bồi thường cho TISCO khoản tiền này. Tính đến ngày 31/12/2025, TISCO đã thu hồi được hơn 150 tỷ đồng tiền bồi thường theo phán quyết của tòa án.