Sạt lở sông Chảy: Người dân nghi do thủy điện, doanh nghiệp phản bác

Nhiều móng nhà ven sông bị sụt lún

Đợt mưa lũ kéo dài do hoàn lưu bão số 10 và 11, thủy điện Thác Bà và thủy điện Thác Bà 2 xả lũ với lưu lượng lớn, gây ra tình trạng ngập úng, sạt lở nghiêm trọng dọc 2 bờ sông Chảy.

Nhiều ngôi nhà kiên cố bỗng chốc bị kéo sụp, chìm nghỉm dưới lòng sông. Dọc 2 bờ sông, rất nhiều nền nhà bị sụt lún trơ ra kết cấu móng, tường bị nứt toác, không đảm bảo an toàn để sinh sống.

Sau thiên tai, để sớm ổn định cuộc sống, ngay trên những vị trí vừa bị sạt lở, người dân đã tôn nền, làm kè, móng, trụ để gia cố… dựng lại ngôi nhà.

Chính quyền địa phương vào cuộc xác định, có gần 80 công trình, nhà ở, kho bãi đã và đang xây dựng vi phạm vào hành lang sông Chảy.

Tuy nhiên, người dân nơi đây cho biết, nếu không gia cố kè nhà sẽ có nguy cơ bị dòng sông Chảy nhấn chìm bất kỳ lúc nào.

Là 1 trong 9 hộ dân nằm trong khu vực sạt lở nguy hiểm tại thôn 2, xã Thác Bà, ông Hoàng Văn Hùng cho hay, tháng 4.2025, nhà máy thủy điện Thác Bà 2 đóng đập tích nước thì tình trạng sạt lở diễn ra mạnh hơn.

Ban đầu là khu vực bãi bồi, sau đến công trình phụ, chuồng trại rồi đến nhà ở của người dân. Đến nay, móng nhà, nền nhà, khu vực bếp của gia đình đã sụt lún nghiêm trọng.

“Gia đình rất lo lắng khi tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng, trong khi việc xác định nguyên nhân cũng như biện pháp khắc phục của đơn vị liên quan vẫn chưa được thực hiện” – ông Hùng nói.

“Sạt lở không liên quan thủy điện tích nước”

Trao đổi với Lao Động, ông Hoàng Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư thủy điện Thác Bà 2 – khẳng định: Trong quá trình vận hành, nhà máy tuân thủ theo đúng quy trình, việc tích nước phát điện không làm ảnh hưởng đến nhà của các hộ dân hai bên bờ sông.

Theo ông Tuấn, chưa khi nào đơn vị tích nước vượt ngưỡng cho phép, khi mưa lũ xảy ra, toàn bộ cửa xả được mở để dòng chảy lưu thông.

Sau một thời gian tích nước phát điện Nhà máy thủy điện Thác Bà 2, công ty đã rà soát và hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng di chuyển đến nơi ở đảm bảo an toàn.

“Các hộ dân bị sạt lở vào nhà ở đợt mưa lũ vừa qua, không nằm trong khu vực ảnh hưởng của hồ thủy điện nên công ty không có trách nhiệm”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Tìm giải pháp ổn định dân cư bên bờ sông Chảy

Liên quan vấn đề trên, ông Phạm Văn Hiền – Chủ tịch UBND xã Thác Bà cho biết, sau thiên tai, địa phương phối hợp cùng đoàn kiểm tra liên ngành rà soát toàn bộ tuyến sông Chảy.

Theo đánh giá, nguyên nhân ban đầu về hiện tượng và nguy cơ sạt lở có thể do mực nước hồ chứa dâng cao sau khi xây dựng, vận hành đập, làm đất bờ sông bị bão hòa, giảm độ ổn định và dễ xảy ra sạt lở.

Tình trạng mưa lớn, lũ và biến động mực nước đột ngột gây áp lực lên mái bờ, làm tăng nguy cơ sạt trượt.

Hoạt động phát điện của Nhà máy thủy điện Thác Bà với lưu lượng lớn (3 tổ máy và thay đổi lưu lượng thường xuyên) và tích nước của Thủy điện Thác Bà 2, làm xói lở chân bờ, nước ngấm vào đất bão hòa dẫn đến sạt lở tự nhiên và đất trôi theo dòng chảy.

Một nguyên nhân khác được đoàn kiểm tra chỉ ra do các hộ dân trong quá trình thi công gia cố trụ, kè, phần đất đào tại đây được đổ ra phần diện tích đã bị xói, không đầm nén và không gia cố gây ách tắc, thay đổi dòng chảy.

Thêm nữa, vị trí xây dựng nhà của các hộ dân ở trong hành lang sông và đổ đất làm thu hẹp dòng chảy cũng là yếu tố gây ra sạt lở.

Để giải quyết triệt để tình trạng này, ông Phạm Văn Hiền cho biết, giai đoạn 2026 – 2030, chính quyền xã dự kiến quy hoạch một khu vực tái định cư rộng khoảng 15 ha, đặt tại vị trí quy hoạch trung tâm hành chính mới của xã (cách xa bờ sông Chảy).

“Địa phương sẽ mở một trục đường lớn rộng 20 – 30 mét, dài khoảng 3 – 4km kết nối từ đường trục chính vào khu đô thị mới. Tại đây, hạ tầng điện, đường, trường, trạm sẽ được đầu tư bài bản ngay từ đầu.

Sau đó, xây dựng một tuyến kè kiên cố, tạo tiền đề để phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm trong tương lai”, ông Hiền thông tin.