Nông nghiệp hữu cơ ở Quảng Trị, vì sao lại chậm lớn dù ăn đầy đủ tiềm năng?

Những mô hình nông nghiệp hữu cơ tạo dấu ấn

Một trong những điển hình đầu tiên là mô hình của anh Bùi Quang Huyên, trú thôn Thượng Phước, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong cũ, nay là xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Bỏ diện tích trồng keo lai kém hiệu quả, năm 2018 anh mạnh dạn chuyển đổi 4 ha đất sang trang trại tổng hợp, trong đó 3 ha trồng cam xã Đoài đạt chuẩn hữu cơ Việt Nam.

Anh Huyên sản xuất theo tiêu chuẩn “5 không” – không phân hóa học, không thuốc bảo vệ thực vật, không thuốc diệt cỏ, không chất kích thích tăng trưởng và không chất bảo quản.

Vườn cam được anh Huyên chăm sóc bằng phân chuồng hoai mục và dịch thủy phân cá, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước.

Nhờ tuân thủ quy trình nghiêm ngặt, 1.300 gốc cam của anh Huyên mỗi năm cho 20–25 tấn, mang lại lợi nhuận 120–150 triệu đồng.

“Làm hữu cơ đòi hỏi công sức hơn nhưng đổi lại cây khỏe, quả ngon, môi trường được bảo vệ và an toàn cho người trồng lẫn người tiêu dùng” – anh Huyên chia sẻ.

Cũng theo hướng sản xuất sạch, nông trại Dfarm Quảng Trị tại xã Vĩnh Giang, huyện Vĩnh cũ, nay là xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị đang là mô hình nông nghiệp công nghệ cao nổi bật của tỉnh.

Khu nông trại rộng 5.000 m² với 10 nhà màng hiện đại theo công nghệ Israel. Tất cả khâu trồng trọt đều thực hiện theo quy trình hữu cơ, không sử dụng phân bón hay thuốc hóa học.

Chị Trần Thu Trang, chủ nông trại cho biết sản phẩm chủ lực gồm dưa lê, dưa lưới, cà chua, rau và táo… đều đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Sản phẩm được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành thông qua các đầu mối. Doanh thu mỗi năm đạt 1,5–1,6 tỷ đồng.

Tiềm năng lớn nhưng nông nghiệp hữu cơ ở Quảng Trị phát triển còn chậm

Rau xà lách xoong (rau liệt) là đặc sản nổi tiếng cả nước được người dân xã Gio An, huyện Gio Linh cũ, nay là xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị trồng trên vùng giếng cổ, diện tích khoảng 12ha.

Mặc dù là rau đặc sản, trồng tự nhiên, lâu nay được công nhận là rau sạch, nhưng người dân vẫn còn bó hẹp thị trường tiêu thụ do khó khăn trong khâu bảo quản.

Bà Võ Thị Xuân, trú thôn Hảo Sơn, xã Cồn Tiên cho biết, rau liệt tươi tốt nhờ có mạch nước ngầm từ các giếng cổ. Tuy nhiên, nhược điểm của rau liệt là lá nhanh úa, khó bảo quản, khó vận chuyển đi xa. Vì vậy, rau liệt chủ yếu do thương lái thu mua, tiêu thụ ở các chợ quanh tỉnh và thành phố Huế.

Ông Lê Phước Hiếu – Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cồn Tiên, cho biết để rau liệt vươn xa, mở rộng thị trường, mới đây chính quyền địa phương, người dân đã liên kết với doanh nghiệp để trồng rau liệt theo quy trình VietGap, diện tích thử nghiệm 1ha.

Đến nay, các thủ tục chứng nhận VietGAP đã hoàn thành, đồng thời tích hợp hệ thống QR Code để truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp đang xây dựng nhà xưởng, lắp đặt hệ thống xử lý bảo quản rau bằng khí ni tơ để đóng gói, bảo đảm độ tươi của rau kéo dài từ 20-25 ngày, sẵn sàng thu hoạch vụ rau để tiêu thụ tại thị trường các tỉnh phía nam.

Cùng với việc nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, xã Cồn Tiên đang xây dựng thương hiệu rau liệt trở thành sản phẩm đặc trưng, gắn với điểm du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An khoảng 5.000 tuổi.

Bà Nguyễn Hồng Phương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, cho biết mặc dù đã xuất hiện một số mô hình hiệu quả, sản xuất hữu cơ ở tỉnh Quảng Trị vẫn còn khiêm tốn.

Hiện toàn tỉnh mới có 350 ha lúa đạt tiêu chuẩn hữu cơ hoặc canh tác tự nhiên, 500 ha sản xuất theo hướng hữu cơ, 95 ha đạt VietGAP, 160 ha lúa an toàn và 100 ha hồ tiêu được chứng nhận hữu cơ quốc tế. Một số diện tích nhỏ trồng cam, nho, măng tre… đạt chứng nhận hữu cơ.

Trong chăn nuôi, chỉ mới xuất hiện một vài mô hình nuôi lợn an toàn sinh học hoặc nuôi lợn thảo dược theo hướng hữu cơ.

Điểm nghẽn hiện nay là nhận thức về nông nghiệp sạch còn hạn chế, sản xuất manh mún, vùng chuyên canh chưa hình thành, liên kết tiêu thụ yếu và thiếu ổn định.

Bà Phương cho biết sản xuất hữu cơ là xu hướng tất yếu để tỉnh hướng tới nền nông nghiệp bền vững và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp và môi trường Quảng Trị sẽ quy hoạch vùng chuyên canh hữu cơ, lựa chọn sản phẩm phù hợp với lợi thế từng địa phương; phát triển chuỗi giá trị cho các sản phẩm chủ lực như gạo, rau củ, hồ tiêu, cây ăn quả, cây dược liệu; xây dựng mô hình chăn nuôi hữu cơ như lợn, gia cầm, nuôi tôm hữu cơ bền vững, nuôi cá lồng theo hướng hữu cơ.

Đặc biệt, ngành nông nghiệp sẽ ứng dụng công nghệ cao để tăng năng suất, giảm chi phí, giảm phát thải khí nhà kính; hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, quảng bá thương hiệu cho nông sản chủ lực.

Bên cạnh đó, việc kết hợp sản xuất hữu cơ với chế biến sâu sẽ giúp nâng cao giá trị nông sản, tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường trong nước lẫn quốc tế.