KCN ở Quảng Ninh ‘khát’ điện: Hạ tầng năng lượng chậm bước trước làn sóng đầu tư

Quy mô mở rộng khu công nghiệp và khối doanh nghiệp FDI “đổ bộ” ngày một lớn đang kéo nhu cầu phụ tải lên mức vượt xa năng lực hiện hữu của lưới truyền tải và phân phối.

Theo dữ liệu từ cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh thì hiện nay tỉnh đang có 16 khu công nghiệp (KCN), bao gồm các KCN đã đi vào hoạt động, các KCN đang trong quá trình xây dựng và các KCN đang được nghiên cứu quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư. Tổng diện tích của 16 KCN này là trên 12.800ha đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đến năm 2040.

Nhiều “điểm nghẽn” cần được xử lý

Trước tình trạng thiếu điện sản xuất tại các khu công nghiệp, Quảng Ninh đã có buổi làm việc với Bộ Công Thương và EVN để đề nghị hỗ trợ khẩn cấp cho phát triển lưới điện và năng lượng tái tạo.

Thời gian gần đây, doanh khối doanh nghiệp FDI liên tục tăng, phần lớn trong lĩnh vực chế biến, chế tạo là những ngành tiêu thụ điện lớn. Nhiều khu công nghiệp hiện có nhu cầu công suất lên tới 70 – 150 MW, vượt xa năng lực thiết kế ban đầu của hạ tầng điện địa phương.

Với góc nhìn của một nhà đầu tư KCN lâu năm, ông Phạm Hồng Điệp – Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Shinec cho biết: “Sự phát triển công nghiệp tại Quảng Ninh hiện nay đang rất nhanh, phân bố không đồng đều giữa các vùng khiến áp lực lên hệ thống điện trung cao thế gia tăng. Nguồn phát không thiếu, nhưng vấn đề nằm ở mạng lưới truyền tải và phân phối chưa đồng bộ với tốc độ mở rộng KCN”

Theo ông Điệp, thực tế tại Quảng Ninh hiện nay cho thấy nhiều “điểm nghẽn” cần được xử lý như quy hoạch điện chưa kịp cập nhật theo các điều chỉnh mở rộng khu công nghiệp, dẫn đến thiếu căn cứ để lập kế hoạch lưới và dự án truyền tải; Hạ tầng truyền tải và phân phối còn yếu. Hiện nay một số khu như Đông Triều, Cẩm Phả, Hoành Bồ, TP Hạ Long thiếu trạm biến áp trung gian (110kV, 220kV) và đường dây trung cao thế, gây quá tải cục bộ vào giờ cao điểm. Bên cạnh đó, thủ tục điều chỉnh, phê duyệt công trình lớn được cho là cồng kềnh, thiếu tính linh hoạt, khiến tiến độ triển khai hạ tầng thường chậm so với tiến độ cấp phép dự án công nghiệp.

Về nguồn năng lượng tương lai, tiềm năng điện mặt trời mái nhà và các giải pháp phân tán tại KCN vẫn chưa được khai thác hiệu quả do thiếu hướng dẫn đấu nối, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế giá phù hợp. Trong khi đó, nguồn truyền thống dù có các nhà máy nhiệt điện lớn như Mông Dương, Cẩm Phả phải cân bằng giữa yêu cầu giảm phát thải và nhiệm vụ đảm bảo công suất cho phụ tải công nghiệp.

Ông Koen Soenens – Giám đốc Kinh doanh & Marketing Tổ hợp KCN DEEP C cho hay: “Khi tiếp cận các địa điểm đầu tư, DEEP C luôn đặt ba câu hỏi: quỹ đất, nguồn nhân lực và nguồn điện. Để giữ vững vị thế hấp dẫn, Quảng Ninh cần phương án cung cấp nguồn điện ổn định, công suất lớn cho các cụm, KCN”.

Bài toán năng lượng trong chiến lược thu hút đầu tư

Ông Nguyễn Văn Nhân – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đô thị Amata Hạ Long, đề xuất kết hợp năng lượng tái tạo (mặt trời, gió) với nguồn EVN nhằm đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững của nhà đầu tư công nghệ cao.

Để ngăn nguy cơ gián đoạn và bảo đảm tính cạnh tranh, chuyên gia và doanh nghiệp kêu gọi đồng bộ quy hoạch, rút gọn thủ tục và huy động mọi nguồn lực để nâng cấp truyền tải, phân phối và phát triển năng lượng tái tạo.

Trước bối cảnh đó, Ông Phạm Hồng Điệp đề xuất một bộ giải pháp toàn diện. Về quy hoạch và thể chế, cần rà soát, cập nhật và tích hợp quy hoạch KCN với Quy hoạch điện (Quy hoạch điện VIII), xác định phụ tải 10 – 20 năm và đưa vào kế hoạch các trạm biến áp 110 – 220kV tương ứng. Đồng thời, đề xuất phân cấp, rút gọn thủ tục phê duyệt cho dự án điện gắn với KCN đã có chủ trương đầu tư, nhằm rút ngắn thời gian triển khai.

Về đầu tư kỹ thuật, ưu tiên xây dựng trạm biến áp và tuyến truyền tải trọng điểm theo trục Hạ Long – Cẩm Phả – Quảng Yên – Hải Hà; huy động vốn công – tư (PPP) và xã hội hóa đầu tư lưới phân phối nội bộ trong KCN. Về nguồn, cần thí điểm điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ và mô hình microgrid trong KCN để đảm bảo nguồn dự phòng, giảm áp lực lên lưới quốc gia.

Bài toán năng lượng tại Quảng Ninh không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là yếu tố sống còn trong chiến lược thu hút FDI và phát triển công nghiệp xanh, hiện đại. Chỉ khi quy hoạch, cơ chế và nguồn lực đầu tư được đồng bộ, tỉnh mới có thể biến lợi thế vị trí và quỹ đất thành động lực thu hút các chuỗi sản xuất lớn, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững vùng Đông Bắc.