Nhà cửa nứt toác, môi trường ô nhiễm vì sống gần mỏ đá Hưng Phát

Bụi phủ trắng thôn, nhà cửa rung lắc

Phản ánh đến Báo Lao Động, nhiều hộ dân ở thôn Mã Tuyển, thôn Sa Pả (xã Mường Khương) tỏ ra bức xúc, bất an khi đời sống bị ảnh hưởng từ hoạt động khai thác đá của Công ty TNHH MTV Hưng Phát (mỏ đá Hưng Phát).

Theo người dân, từ khi mỏ đá Hưng Phát bắt đầu khai thác, cuộc sống của các hộ dân quanh khu vực rơi vào cảnh khốn khổ. Không chỉ bụi bay mù mịt mỗi khi nổ mìn, mà tiếng ồn từ máy nghiền, xe tải gầm rú cũng khiến người dân mất ăn mất ngủ.

Sinh sống ngay dưới chân mỏ đá chưa đầy 200m, ông Vàng Phà Lâm (thôn Mã Tuyển) bức xúc: “Mỗi khi mỏ nổ mìn hay sản xuất là bụi bay trắng trời, theo làn gió bám đầy nhà cửa của người dân chúng tôi”. Theo ông Lâm, người dân quanh khu vực có kiến nghị để đơn vị tưới nước thường xuyên nhằm hạn chế bụi, nhưng cũng không ăn thua.

Giữa tháng 9.2025, có mặt tại khu mỏ nói trên, theo ghi nhận của phóng viên Lao Động, không chỉ bụi, tiếng ồn, mà những rung chấn từ việc nổ mìn cũng khiến người dân bất an. Anh Vàng Chẩn Dìn (thôn Sa Pả) cho hay: “Nhà cửa rung lắc dữ dội mỗi khi họ nổ mìn. Những vết nứt chi chít kéo dài trên tường khiến tuổi thọ ngôi nhà bị ảnh hưởng đáng kể. Chờ đến khi mỏ dừng hoạt động chắc nhà của người dân ở đây cũng hư hỏng hết. Gia đình tôi luôn lo sợ, nhưng kêu lên thì không ai thấu”.

Một số hộ khác cho biết, việc nhà cửa bị nứt toác dẫn đến nguy cơ xuống cấp nhanh chóng. Điều đáng nói, sau khi các ngành chức năng đi kiểm tra thì đến nay người dân vẫn chưa nhận được phản hồi.

Kiến nghị nhiều lần nhưng ô nhiễm vẫn tái diễn

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, mỏ đá Hưng Phát được UBND tỉnh Lào Cai cấp phép khai thác từ năm 2010, gia hạn năm 2021, với thời gian tiếp tục hoạt động đến tháng 7.2027. Diện tích khai thác là 2,56ha, với khối lượng 30.000m3/năm.

Trong các buổi tiếp xúc cử tri, người dân xã Mường Khương đã nhiều lần phản ánh tình trạng bụi, tiếng ồn, rung chấn từ hoạt động khai thác của mỏ. UBND xã Mường Khương xác nhận đã tiếp nhận nhiều phản ánh của người dân.

Ông Nguyễn Hồng Hưng – Chủ tịch UBND xã – cho biết: “Không rõ ngày xưa Sở Tài nguyên cấp phép kiểu gì mà cấp cả vào đường đi. Chúng tôi đã kiểm tra và không cho đơn vị khai thác ở khu vực sát đường để tránh ảnh hưởng đến việc người dân đi lại. Bên cạnh đó, địa phương đã nhắc nhở đơn vị khai thác phải tưới nước giảm bụi, tuân thủ quy định về an toàn”.

Theo Chủ tịch UBND xã Mường Khương, các khu mỏ có thời hạn hoạt động đến năm 2027 và họ đã làm đơn xin gia hạn, mở rộng phạm vi hoạt động.

“Quan điểm của địa phương là không đồng ý gia hạn và không mở rộng phạm vi. Vì theo thông tư 20 của Chính phủ là từ mỏ đến khu dân cư phải cách ít nhất 200m. Thời gian tới, chúng tôi sẽ làm việc với các sở ngành, Ban Quản lý Khu kinh tế về việc này và đề xuất lên tỉnh, còn việc chấp thuận hay không thì tùy thuộc vào tỉnh” – ông Nguyễn Hồng Hưng nói.

Cũng theo vị chủ tịch này, sắp tới xã Mường Khương sẽ tạo quỹ đất và xây trường cấp 3 ở đó. Do vậy, địa phương không gia hạn và sẽ yêu cầu đóng cửa mỏ.

Theo các hộ dân, vấn đề không nằm ở việc mỏ đá có được cấp phép khai thác hay không, mà là cách thức khai thác phải đảm bảo an toàn và giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến đời sống xung quanh. Trước thực trạng này, dư luận địa phương cho rằng, các cơ quan chức năng cần có biện pháp mạnh mẽ hơn. Cùng với đó là cần thường xuyên tưới nước dập bụi, điều chỉnh giờ nổ mìn hợp lý, giảm tần suất khai thác và hỗ trợ khắc phục hư hỏng nhà cửa cho dân.