Thấp thỏm nỗi lo mất đất ở đôi bờ sông Rong, Thái Nguyên

Thấp thỏm nỗi lo mất sinh kế bao đời

Sông Rong đoạn qua xã Dân Tiến, tỉnh Thái Nguyên, nơi hàng trăm hộ dân đã và đang tập trung, kịch liệt phản đối hoạt động khai thác cát sỏi của Công ty TNHH bê tông xây dựng Việt Cường (Công ty Việt Cường).

Trước sự phản đối kịch liệt của người dân, doanh nghiệp đã phải tạm dừng hoạt động khai thác. Sự bình yên vốn có đã tạm trở lại với sông Rong. Tuy nhiên, với hàng trăm hộ dân có đất nông nghiệp cùng sinh kế gắn với dòng sông này thì nỗi lo chưa hề vơi bớt.

Nhận thấy sự có mặt của PV, khoảng hơn 50 người dân xóm Đoàn Kết, xã Dân Tiến đã tập trung tại bờ sông Rong để được nói nên nguyện vọng của mình. Theo người dân, hơn 3 tháng qua, nhiều lá đơn tập thể phản đối khai thác cát sỏi đã được gửi đi, trong khi nỗi lo thì cứ thế lớn dần.

Đưa PV tiến sát ra bờ sông Rong, vị trí mà Công ty Việt Cường đã từng đưa máy xúc xuống đào bới lòng sông, anh Lê Văn Cường (xóm Đoàn Kết) cho biết, người dân rất lo lắng bờ bãi sẽ sạt lở rồi biến mất khi Công ty Việt Cường tiếp tục khai thác trở lại.

“Mong muốn lớn nhất của người dân là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên dừng vô thời hạn hoạt động khai thác của Công ty Việt Cường. Nếu không dừng được thì ít nhất cũng cần điều chỉnh lại khu vực, diện tích khai thác để không ảnh hưởng tới 2 bên bờ bãi của người dân”, anh Cường đề nghị.

Không giấu được sự lo lắng, bà Phạm Thị Phán (xóm Đoàn Kết) cho hay, người dân bao đời sống dựa vào nông nghiệp, địa hình đồi núi vốn đã hiếm đất canh tác, giờ lại bị sạt lở do khai thác cát sỏi thì người dân biết lấy gì để sống.

“Tôi có nghề gì đâu, ở nhà trông chờ vào mấy sào đất ven sông, mà cũng là mua lại của người khác. Công ty Việt Cường làm nhưng không báo gì người dân, chúng tôi bằng mọi cách phải giữ lại đất canh tác của mình”, bà Phán bức xúc.

Đã có hàng chục năm mưu sinh trên dòng sông Rong, ông Đỗ Văn Tít (xóm Đoàn Kết) cho biết, trước kia cũng từng có hoạt động khai thác cát, thậm chí cả vàng trên sông Rong nhưng không theo kiểu đào bới tan hoang, tận thu như thế này.

Ông Tít lý giải: “Việc đưa máy xúc lớn xuống đào bới từ cát tới sỏi, đá to rồi chở đi sẽ khiến lòng sông bị đào rỗng, đất từ 2 bên bờ cứ thế sẽ sạt xuống, kết hợp mưa lũ thì chỉ vài năm là mất hết đất, mất hết bờ bãi”.

Nguyện vọng chính đáng của người dân

Không chỉ lo lắng nguy cơ sạt lở bờ bãi, mất đất nông nghiệp do hoạt động khai thác cát sỏi của Công ty Việt Cường, người dân xã Dân Tiến còn sống trong thấp thỏm nỗi lo lũ lớn khi khu vực sàng tuyển, chế biến cát và các công trình phụ trợ của Công ty Việt Cường đã án ngữ tới 3/4 lòng rông Rong.

Theo người dân, việc xây dựng các công trình bể lắng trên khu vực lòng sông như hiện tại sẽ khiến dòng chảy bị biến đổi. Khi cao điểm mưa lũ, dòng chảy của sông bị nắn sẽ khiến nước lũ xoáy vào bờ bãi, thậm chí tràn vào nhà cửa.

“Chúng tôi không hiểu cơ quan nào cấp phép, thẩm định cho Công ty Việt Cường xây dựng các công trình mà lại lấn chiếm tới quá nửa lòng sông như thế. Nếu không quản lý chặt, họ khai thác hết cát rồi rút đi, lúc đó hậu quả người dân phải gánh chịu”, một người dân lo lắng.

Trong lúc hoạt động khai thác cát sỏi của Công ty Việt Cường phải tạm dừng tại xóm Đoàn Kết thì cuối tháng 5.2025, khi doanh nghiệp này đưa máy móc xuống sông Rong tại khu vực xóm Thịnh Khánh và Phương Bá (xã Dân Tiến), tiếp tục bị người dân phản đối.

Ngày 24.7, trao đổi với PV, bà Vũ Thị Huệ – Bí thư Đảng ủy xã Dân Tiến (nguyên là Phó Chủ tịch UBND huyện Võ Nhai, trực tiếp giải quyết vụ việc) cho biết, nguyện vọng, lo lắng của người dân là hoàn toàn chính đáng.

“Vụ việc này tôi nắm rất rõ và đến thời điểm này xã cũng đã làm hết trách nhiệm. Người dân thì liên tiếp gửi đơn về tỉnh, theo quy định Ban Tiếp Công dân chuyển lại đơn về huyện (thời điểm còn tổ chức cấp huyện). Ban Tiếp Công dân yêu cầu huyện đề xuất phương án giải quyết, chúng tôi đã đề xuất việc này thuộc thẩm quyền giải quyết của tỉnh và đề nghị cơ quan chức năng của tỉnh xem xét giải quyết”, bà Huệ thông tin.

Tại cuộc làm việc với PV, bà Mông Thị Tuyết Nhung – Chủ tịch UBND xã Dân Tiên cho biết, hiện UBND tỉnh đã có văn bản giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan để giải quyết vụ việc. Chúng tôi cũng đang chờ xem Sở có bước làm việc như thế nào.

Theo bà Nhung, vụ việc này có mối quan hệ từ 3 phía, người dân, chính quyền và doanh nghiệp. Nếu giải quyết tốt, đảm bảo hài hòa lợi ích các bên thì không xảy ra chuyện này.

“Thực tế, chính quyền địa phương đã đi kiểm tra, tổ chức đối thoại nhưng giữa doanh nghiệp và người dân đang có những vấn đề chưa thể giải quyết. Với trách nhiệm địa phương cũng đã làm hết rồi, chúng tôi mong muốn các sở, ngành phối hợp và có hướng dẫn địa phương để giải quyết dứt điểm vụ việc”, bà Nhung cho hay.