Sống thấp thỏm bên sông Cầu mùa mưa bão

Nỗi lo ngập lụt mùa bão lũ

Anh Nguyễn Văn Thịnh, phường Phan Đình Phùng (tỉnh Thái Nguyên) vẫn chưa hết ám ảnh sau trận mưa lớn hồi tháng 6. Chỉ trong vòng vài giờ, nước sông dâng cao, cả khu phố nơi anh sinh sống chìm trong biển nước.

“Nhà tôi gần sông Cầu, nền lại thấp nên chỉ cần nước vượt báo động là ngập sâu. Trận mưa vừa rồi nước tràn vào nhà khiến tầng một nhiều đồ dùng, thiết bị điện tử bị ngập, hư hại. Cả khu phố tôi ở đều ngập, không nhà nào tránh được”, anh Thịnh chia sẻ.

Không riêng gia đình anh Thịnh, hàng chục hộ dân khác tại các tổ dân phố gần sông Cầu cũng cùng chung cảnh ngộ. Mỗi khi có mưa lớn kéo dài, nhiều gia đình phải kê cao giường tủ, chuyển đồ đạc lên tầng, thậm chí chủ động đưa người già và trẻ nhỏ đi sơ tán tạm thời để đảm bảo an toàn.

Theo người dân, nguyên nhân dẫn đến tình trạng mưa là ngập một phần là do cao trình cốt nền các hộ dân thấp hơn mực nước sông Cầu. Khi nước lên báo động III, chỉ cần vài giờ mưa là cả khu dân cư lại chìm trong nước. Đặc biệt, tại các tuyến ngõ nhỏ, nền thấp hơn mặt đường, khiến nước thoát chậm, gây ngập úng kéo dài.

Bên cạnh đó, hệ thống cống tiêu nước hiện có hoạt động chưa hiệu quả, nhiều đoạn cống nhỏ hoặc bị tắc, khiến nước không thể rút kịp khi mưa lớn. Các điểm bơm được bố trí khẩn cấp, nhưng cũng chỉ mang tính giải pháp tạm thời.

Theo ông Đặng Quang Ngọc – Phó Chủ tịch UBND phường Phan Đình Phùng, thiết kế của bờ bao hiện tại cao hơn nền nhà dân bên trong. “Khi nước sông dâng cao, vượt qua mặt bờ bao thì sẽ tràn thẳng vào khu dân cư. Bên trong lại thấp nên không có đường thoát”, ông Ngọc nói.

Không chỉ các hộ dân sống ven sông lo sợ, nhiều hộ dân sống trong các tòa chung cư cao tầng thuộc khu Tiến Bộ giữa trung tâm tỉnh Thái Nguyên cũng nơm nớp lo ngập úng, sạt lở mỗi mùa mưa lũ.

Chung cư Tiến Bộ (TBCO) được xây dựng từ những năm 2010, gồm nhiều tòa nhà cao từ 18 đến 25 tầng, là nơi sinh sống của hàng nghìn người dân giữa lòng tỉnh Thái Nguyên.

Đợt mưa đầu tháng 7.2025, nhiều khu vực tại tỉnh Thái Nguyên ngập sâu. Trong đó, nước dồn từ khu vực Gia Bảy về khiến suối Mỏ Bạch nằm sát tòa chung cư Tiến Bộ chảy xiết, dâng cao. Trước nguy cơ sạt lở, ban quản lý tòa nhà đã gia cố tạm bờ kè suối Mỏ Bạch bằng những bao cát, đất đá.

Ghi nhận của phóng viên tuần qua, khu vực suối Mỏ Bạch gần tòa TBCO có nhiều vị trí sạt lở, 2 bên bãi bờ tan hoang. Khoảng cách từ dòng suối đến tòa nhà chỉ chừng 20 – 30m. Hàng trăm bao cát, đất đá được đắp vào các vị trí ăn vào mép bờ gần tòa nhà. Đồng thời, kè được tạm thời gia cố bằng những cọc tre, nứa. Khu vực được kè gia cố chống sạt lở có chiều dài khoảng 20 – 40m, nằm tại mép bờ giữa lòng suối và đất thuộc chung cư.

Một cư dân tại chung cư TBCO cho hay, khu vực bờ kè này được gia cố từ đầu tháng 7. Vị trí này nước lũ từ suối Mỏ Bạch dâng cao gây sạt lở, cách tòa chung cư tầm 20 – 30m.

“Đây chỉ là phương án tạm thời mấy ngày mưa gió thôi. Chỗ suối này mỗi khi mưa to là nước dồn ngược về. Người dân rất lo lắng. Đặc biệt là những năm gần đây mưa nhiều, thường xuyên bị ngập úng. Cũng mong có phương án xử lý dứt điểm để đảm bảo an toàn”, người này cho hay.

Trước đó, trong trận lũ lịch sử vào tháng 9.2024, gần 50 hộ dân với khoảng 200 nhân khẩu tại tòa A3 chung cư TBCO buộc phải di dời khẩn trong đêm. Thời điểm đó, mực nước sông Cầu dâng cao đã gây ngập toàn bộ khu vực xung quanh chung cư. Một hạng mục tại tòa A3 gặp sự cố, nguy cơ mất an toàn cao. Ban quản lý chung cư buộc cắt điện toàn bộ tòa nhà, đồng thời cùng với lực lượng chức năng di dời người dân đến nơi an toàn.

Chờ giải pháp tháo gỡ

Tỉnh Thái Nguyên hiện có khoảng 48km đê, tuy nhiên vẫn còn nhiều đoạn qua nội đô Thái Nguyên và vùng ven chưa được khép kín hoàn toàn. Trong trận bão lũ lịch sử Yagi hồi tháng 9.2024, mực nước sông Cầu dâng cao, khiến nguy cơ ngập lụt tại các khu vực này luôn thường trực.

Đỉnh lũ tại trạm thủy văn Gia Bẩy có khi lên tới 2.881cm, vượt báo động III hơn 1,8m, khiến nhiều khu dân cư bị ngập sâu. Hơn 3.800 ngôi nhà bị ảnh hưởng, gần 15.000ha lúa và hoa màu bị phá hủy. Tổng thiệt hại ước tính lên tới hơn 780 tỉ đồng.

Ông Dương Văn Hào – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên – cho biết, tỉnh đã triển khai, chuẩn bị nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại do mưa bão gây ra. Đồng thời, tiến hành xây dựng kế hoạch hoàn thiện hệ thống đê sông Cầu trong giai đoạn 2026 – 2030. Đồng thời, đề xuất bố trí nguồn lực hỗ trợ.

Trong khi chờ nguồn vốn, Thái Nguyên đang lên phương án sử dụng nguồn lực địa phương để gia cố, xử lý các sự cố tại công trình đê điều, hồ đập, kênh mương hiện có. Song song với đó là nâng cao công tác quản lý hành lang bảo vệ công trình, xử lý nghiêm với các trường hợp vi phạm, giúp đảm bảo công trình phát huy tối đa hiệu quả trong tình huống khẩn cấp.

Trong lúc chờ giải pháp tổng thể, người dân vùng trũng vẫn phải tự xoay xở ứng phó với ngập lụt mỗi mùa mưa bão, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sinh kế.