Ngừng khai thác, mỏ vàng lớn nhất Lào Cai vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn

Ký ức kinh hoàng

Mỏ vàng Sa Phìn được đánh giá có trữ lượng khai thác tới 262.612 tấn quặng, trong đó, có chứa hơn 1.288,8kg vàng. Đây được coi là mỏ vàng lớn nhất Lào Cai. Trước đây, Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho Công ty Cổ phần Khoáng sản 3 khai thác vàng tại khu vực Sa Phìn. Sau đó, tháng 12.2015, Công ty Cổ phần Khoáng sản 3 chuyển nhượng dự án cho Công ty Cổ phần Nhẫn vào thế chân, tiếp tục khai thác.

Cuộc sống người dân quanh mỏ vàng Sa Phìn từng được kỳ vọng sẽ khấm khá hơn khi có doanh nghiệp vào khai thác bài bản. Thế nhưng, nhắc đến nơi này, họ chỉ nhớ những vụ sạt lở kinh hoàng cướp đi nhiều sinh mạng. Số phu vàng vùi xác nơi rừng sâu vẫn là ẩn số, chỉ biết rằng sau thảm họa ngày 29.8.2016, cuốn sổ ghi danh nạn nhân khép lại với 9 người chết, 2 người mất tích.

Đến nay, cuộc sống nơi đây không có nhiều thay đổi. Con đường đá gập ghềnh từ quốc lộ 279 vào mỏ chỉ 20km nhưng ôtô phải mất 2 giờ di chuyển. Người dân sống cạnh mỏ vàng, nhưng đến bao giờ mới có một con đường đúng nghĩa, họ cũng không rõ.

Chưa đưa người và máy móc ra ngoài khu vực mỏ

Sau khi Công ty Cổ phần Nhẫn không được gia hạn Giấy phép khai thác khoáng sản, từ đầu tháng 1.2025, khu vực mỏ vàng Sa Phìn được UBND tỉnh Lào Cai bàn giao cho cơ quan chức năng huyện Văn Bàn và chính quyền xã Nậm Xây quản lý, bảo vệ.

Theo chính quyền địa phương, do khu vực mỏ vàng Sa Phìn là địa bàn đã từng xảy ra nạn khai thác vàng trái phép, nên công tác quản lý đặt ra vô cùng cấp bách. Ngay sau khi tiếp nhận, xã Nậm Xây đã triển khai nhiều biện pháp bảo vệ an ninh trật tự cũng như không để nạn vàng tặc tái diễn, nhưng hiện còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần giải quyết.

Trước Tết Nguyên đán Ất Tỵ, đoàn công tác do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai phối hợp với UBND huyện Văn Bàn đến xác định mốc giới mỏ, ghi nhận thực địa ở mỏ vàng gốc Sa Phìn để bàn giao cho các bên tiếp nhận để quản lý, bảo vệ. Tuy nhiên, tại thời điểm này, Công ty Cổ phần Nhẫn – đơn vị nguyên là chủ mỏ vẫn chưa di chuyển con người, tài sản, máy móc ra khỏi khu vực đất mà UBND tỉnh có quyết định thu hồi. Điều này đang đặt ra nhiều vấn đề về công tác quản lý, bảo vệ đất đai khoáng sản, bảo vệ rừng và đảm bảo an ninh trật tự ở khu vực mỏ vàng gốc Sa Phìn…

Ông La Văn Toan – Chủ tịch UBND xã Nậm Xây – cho biết: Việc Công ty Cổ phần Nhẫn mới chỉ bàn giao mốc giới mỏ và các khu vực đất, rừng mà chưa tháo dỡ nhà xưởng, chưa đưa con người, phương tiện máy móc ra ngoài khu vực mỏ mà Nhà nước đã thu hồi. Điều này sẽ gây rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý.

“Hàng chục công nhân vẫn ở lại trong mỏ, ra vào thường xuyên, gây khó khăn cho chính quyền trong việc kiểm soát đối tượng xấu trà trộn khai thác trái phép. Diện tích mỏ rộng, địa hình hiểm trở, trong khi lực lượng bảo vệ mỏng, khiến công tác quản lý càng thêm thách thức” – Chủ tịch UBND xã Nậm Xây lo ngại.

Theo Công an xã Nậm Xây, thực tế hiện nay còn nhiều vị trí có hoạt động khai thác vàng trái phép ở Mà Sa Phìn. Trước tình hình này, để đảm bảo an ninh trật tự, các cơ quan chức năng huyện Văn Bàn và chính quyền xã Nậm Xây đã nhiều lần phải tổ chức truy quét các lò vàng thổ phỉ, đẩy đuổi hàng trăm đối tượng xâm nhập khai thác trái phép ở đây.

Riêng năm 2024, cơ quan chức năng đã tổ chức 14 lượt truy quét, xóa bỏ 38 lán trại, tịch thu 25 đầu máy nổ và hơn 50 bộ thiết bị, máy móc.

“Hiện nay, mỏ vàng gốc Sa Phìn đã được bàn giao cho UBND xã Nậm Xây và các đơn vị chức năng quản lý, nhưng hiện phía Công ty Cổ phần Nhẫn còn công nhân ở lại nên công tác đảm bảo an ninh trật tự sẽ phát sinh nhiều vấn đề” – trung tá Nguyễn Kim Mạnh Sinh – Trưởng Công an xã Nậm Xây – nhận định.